ابو القاسم سلطانى

61

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

هندى Sarvajjaya ناميده مىشود . برگ اين گياه نيزه‌اى دراز ، نوك‌تيز و بدون دمبرگ و رنگ آن سبز مىباشد . گل‌ها قرمز نارنجى ، زرد و دانه آن گرد و سفت است . قسمت مورد مصرف گياه ريزوم متورم و دانه مىباشد . از ريزوم متورم اين گياه نوعى نشاسته با نام آرو - روت Arrowroot تهيه مىشود . براى تهيه آن پس از تراشيدن سطح خارجى ، ريزوم را خوب شسته و رنده نموده و بر روى صفحات سوراخدارى قرار داده و جريان آب را از آن عبور مىدهند تا آب مواد نشاسته‌اى را با خود عبور داده و در ظرفى كه در زير دستگاه قرار دارد جمع و ته‌نشين گردد . پس از مدت زمانى ، به وسيله انحراف ظرف ، آب را خارج و نشاسته را خارج مىنمايند . آروروت را از گياهان ديگرى نيز تهيه مىنمايند كه انواع آن برحسب اهميت عبارتند از : آروروت آنتيل ، آروروت مالابر ، آروروت كوئينزلاند كه به ترتيب از Maranta arundinacea ، Canna edulis , Curcuma leucorrhiza تهيه مىشوند . در هند از Curcuma angustifolia نيز آروروت به دست مىآورند . آروروت ماده غذائى بسيار مفيدى براى كودكان بويژه هنگام از شير گرفتن مىباشد . هر يكصد گرم آروروت آنتيل محتوى كربوهيدرات 3 / 83 گرم ، پروتئين 2 / 0 ، چربى 1 / 0 گرم ، كلسيم 10 ميل‌گرم ، فسفر 21 ميلىگرم ، آهن يك ميلىگرم مىباشد ، زمان هضم 2 ساعت و كالرى كه ايجاد مىنمايد 332 مىباشد . از اروروت به‌طور خوراكى در شكم‌روش اطفال و به صورت موضعى در التهاب ورمهاى سطحى و نيش حشرات استفاده درمانى به عمل مىآيد . براى اين منظور يك قاشق غذاخورى از اروروت را در نيم ليتر آب جوش داخل نموده و بهم مىزنند تا ماده لعابى به دست آيد . از اروروت به جاى نشاسته در قرصهاى داروئى استفاده مىشود . ريزوم گياه مدر و معرق بوده و در خيز عمومى انساج و بيمارى ياز Yaws موارد مصرف دارد و بدين منظور از ريزوم پخته شده استفاده مىنمايند . در هند از دانه گياه به‌عنوان ناركوتيك استفاده مىشود . گياه را به عربى غاب الهند و مار زوان مىنامند . در ايران به‌عنوان گل زينتى پرورش داده مىشود . Code - 1185 قنب Cannabis sativa L . قنب يا گياه شاهدانه گياهى است يك ساله ، 2 پايه ، علفى ايستاده و بسيار منشعب از خانواده Canabianceae داراى ساقه راست ، ضخيم به بلندى 1 تا 3 متر ، برگ‌ها پنجه‌اى و از 3 تا 7 برگچه كه از يك نقطه خارج شده‌اند تشكيل شده است . برگچه‌ها سرنيزه‌اى ، نوك‌دار ، دندانه‌دار و پهنك منتهى به دمبرگى دراز مىباشد .